• Font size:
  • Decrease
  • Reset
  • Increase

Tái cơ cấu ngành thủy sản đang phát huy hiệu quả


Sau 3 năm thực hiến Chiến lược phát triển thủy sản (2010-2013) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1690/QĐ-TTg ngày 16/9/2010, mặc dù triển khai trong thời gian ngắn, lại rơi vào thời kỳ kinh tế khó khăn, đặc biệt là đầu tư cho ngành thủy sản từ nguồn ngân sách nhà nước giảm nhưng toàn ngành thủy sản đã đạt được những kết quả quan trọng…

Tại hội nghị sơ kết 3 năm thực hiện Chiến lược phát triển thủy sản và triển khai đề án tái cơ cấu ngành thủy sản, diễn ra ngày 30/3, tại thành phố Tuy Hòa (Phú Yên), Bộ Nông nghiệp và PTNT cho biết: trong 3 năm thực hiện Chiến lược, sản phẩm thủy sản tiếp tục duy trì uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế; chất lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất thủy sản góp phần bảo đảm nhu cầu thực phẩm của người dân và tốc độ tăng trưởng toàn ngành nông nghiệp. Đến hết năm 2013, có 9 chỉ tiêu cơ bản đến năm 2015 đã đạt được. Đặc biệt, công tác chỉ đạo thực hiện các nội dung Chiến lược kịp thời bám sát quan điểm chỉ đạo của Đảng và Chính phủ về biến đổi khí hậu, kinh tế, ngoại giao, an ninh quốc phòng trong nước và quốc tế trong bối cảnh có nhiều thay đổi…
Nhìn nhận về quá trình triển khai trong 3 năm qua, ông Nguyễn Huy Điền, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản đánh giá, một số mặt có kết quả không như mong muốn, như phát triển thủy sản chưa thể hiện tính bền vững, tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng còn thấp; hiệu quả khai thác hải sản chưa cao; thu nhập của lao động nghèo trong ngành thủy sản chưa đạo sự chuyển biến rõ nét trong xây dựng nông thôn mới. Đáng chú ý, mức độ chuyển dịch cơ cấu nội ngành trong giai đoạn 2010-2013 chậm, tỷ lệ tàu công suất thấp còn lớn. Ngoài ra, ông Điền thừa nhận, việc chưa tạo được liên kết trong chuỗi sản xuất, chưa xây dựng được thương hiệu sản phẩm quốc gia và chỉ dẫn địa lý đối với sản phẩm thủy sản chủ lực là những vấn đề hạn chế nổi cộm đòi hỏi ngành phải nỗ lực giải quyết trong thời gian tới.
Trước những khó khăn, thách thức khi thực hiện Chiến lược phát triển thủy sản trong giai đoạn tiếp theo, chuyên gia tư vấn của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hiệp quốc (FAO), ông Ngô Anh Tuấn đề xuất định hướng và kế hoạch hành động tái cơ cấu ngành thủy sản nên tập trung và 3 sản phẩm chủ lực từ nay đến 2020 để nâng cao giá trị gia tăng, các sản phẩm gồm: cá ngừ đại dương, tôm nuôi công nghiệp và cá tra. Ông Tuấn lý giải, 3 sản phẩm này chiếm tới 80% giá trị kim ngạch xuất khẩu, nhu cầu và khả năng tiêu thụ trên thị trường kể cả xuất khẩu và tiêu thụ nội địa còn lớn và dư địa cho việc tiếp tục nâng cao giá trị gia tăng của các sản phẩm này rất khả quan. Ông Tuấn tỏ ra tin tưởng 3 sản phẩm chủ lực này có thể thay đổi cơ cấu thủy sản rất nhanh.
Cũng theo tư vấn của chuyên gia FAO, kế hoạch hành động tái cơ cấu ngành thủy sản cần triển khai theo chuỗi giá trị, bao gồm các giải pháp đột phá, các hoạt động then chốt như: giải pháp thị trường - được coi là giải pháp có tính đột phá trong kế hoạch hành động tái cơ cấu ngành thủy sản từ nay đến năm 2020 với kỳ vọng sẽ nâng giá trị kim ngạch xuất khẩu từ cá tra và tôm lên mức 8 tỷ USD vào năm 2020; giải pháp khoa học công nghệ, môi trường được xác định là then chốt - là chìa khóa hóa giải bài toán nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững của ngành thủy sản; các giải pháp tổ chức thể chế và chính sách được coi là hoạt động xuyên suốt, có ý nghĩa quan trọng của kế hoạch hành động tái cơ cấu ngành thủy sản.
Dù nhận được sự đồng thuận của đa số các chuyên gia thủy sản nhưng một số đề xuất của FAO vẫn khiến một số chuyên gia kỳ cựu trong ngành băn khoăn. Nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản, ông Chu Tiến Vĩnh lập luận: đối tượng cá ngừ đại dương mà FAO đề xuất là một trong ba sản phẩm chủ lực còn thiếu cá ngừ vằn. Thực tế, cá ngừ đại dương chủ yếu là cá ngừ vây vàng, mắt to, nhưng hiện nay Ủy ban Nghề cá châu Á Thái Bình Dương cho rằng, sản lượng cá ngừ vây vàng, mắt to đang suy giảm và tương lai cần cấm khai thác. Như vậy, nếu chúng ta tăng cường khai thác cá ngừ vây vàng, mắt to thì không còn cơ hội. Ông Vĩnh đề xuất, để phát triển công nghiệp xuất khẩu cần khai thác cá ngừ vằn làm chủ lực, kèm theo đói là đội tàu khai thác.
Ngoài ra, ông Vĩnh cũng lưu ý, trong nội dung đề xuất các giải pháp khai thác, cần nghiên cứu để phát hiện ra các đối tượng mới và khu vực khai thác mới, đặc biệt là các vùng gò nổi, rạn khơi, rạn đá phải nghiên cứu xem khai thác bằng phương tiện gì để đem lại hiệu quả.
Cũng nhất trí với hầu hết các giải pháp tái cơ cấu ngành thủy sản mà FAO đưa ra, nhưng ông Nguyễn Văn Mạnh, Vụ trưởng Vụ KHCN và HTQT – Tổng cục Thủy sản bổ sung thêm một số lưu ý về nguồn lợi cá ngừ vằn hiện nằm ở ngưỡng trên dưới 400.000 tấn/năm nhưng mới chỉ khai thác 4.000 tấn/năm. Như vậy có thể thấy cá ngừ vằn còn rất tiềm năng. Về phần cá tra, ông Mạnh góp ý cần xây dựng trung tâm phân phối và kho lạnh cá tra và xây dựng đại diện tại các thị trường chính để khi sản xuất nhiều tránh bị ép giá.
Đánh giá cao những tư vấn, đề xuất của các chuyên gia cho sự phát triển bền vững của ngành thủy sản trong thời gian tới, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Vũ Văn Tám cho rằng: đến thời điểm này, hệ thống thể chế quản lý  ngành thủy sản đã tương đối hoàn chỉnh, từ Luật Thủy sản, quy hoạch tổng thế phát triển thủy sản, quy hoạch cho các lĩnh vực cũng như chương trình cụ thể, cơ chế chính sách phát triển ngành thủy sản…Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển ngành thủy sản theo hướng hiện đại và bền vững. Thứ trưởng Tám nhìn nhận: đối với một Chiến lược ngành sau 3 năm triển khai để nhìn nhận, đánh giá đúng kết quả cũng như mức độ hoàn thành thì còn quá sớm. Tuy nhiên, thực tế thì sau 3 năm thực hiện ngành thủy sản đã làm được nhiều việc thông qua định hướng và triển khai chiến lược. “Việc đánh giá cũng phải nhìn vào hoàn cảnh cụ thể, để đưa ra các giải pháp phát triển trong thời gian tới, tập trung vào chương trình hành động thực hiện đề án tái cơ cấu” Thứ trưởng Vũ Văn Tám nói.
Dù nhìn nhận việc đánh giá Chiến lược phát triển ngành thủy sản trong bối cảnh kinh tế khó khăn sẽ không thật sự chính xác, nhưng Thứ trưởng Vũ Văn Tám cũng nêu rõ những điểm nổi bật qua việc thực hiện Chiến lược thời gian qua, đó là đổi mới được tư duy nhận thức, từ chỗ chỉ phát triển số lượng nay đã tập trung vào tăng chất lượng và hiệu quả; cơ bản hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước ngành thủy sản; quản lý chất lượng giống thủy sản tốt hơn, đặc biệt là giống tôm thẻ chân trắng nhập khẩu, các doanh nghiệp nhập khẩu phải công khai trên mạng; chế biến thương mại đã đổi mới cơ chế xúc tiến thương mại, chú trọng 1 số thị trường cơ bản như Mỹ, Trung Quốc, Nhật…
Về kế hoạch hành động trong thời gian tới, Thứ trưởng Tám nhấn mạnh: tái cơ cấu quan trọng nhất là thu nhập của người dân, cần có chỉ tiêu đánh giá xem qua thời gian thu nhập của người dân tăng lên như thế nào ?; tiêu chí cần xác thực để sau này mỗi lần đánh giá có thể thấy địa phương nào làm tốt, không tốt để tham mưu Chính phủ chỉ đạo. Việc thực hiện tái cơ cấu ngành thủy sản hiện nay là đúng hướng và có hiệu quả, cần tiếp tục quy hoạch tập trung vào phát triển theo vùng và theo đối tượng chủ lực.


Nguồn: Cổng thông tin Bộ Nông nghiệp

 





 



Switch mode views: